Tokom večeri, 7. decembra 2025. godine, održana je ceremonija zatvaranja 34. internacionalnog festivala etnološkog filma u Etnografskom muzeju u Beogradu. Prilikom ovog događaja najavljeni su ovogodišnji dobitnici nagrada, pa je festivalski žiri – u sastavu Matajs van de Port, antropolog, Elizabeta Кoneska, etnolog i Emilija Gašić, reditelj i fotograf – na bini bioskopa Etnografskog muzeja izneo svoje odluke.

Prenosimo izjave žirija u celosti:

Dobitnik Gran prija „Dragoslav Antonijević” na 34. IFEF-u je film Poslednja obala Žan-Fransoa Ravanjana, Belgija/Francuska/Кatar

Sa jasnoćom i poštovanjem, ovaj film rekonstruiše život sakriven iza jednog viralnog snimka, pretvarajući trenutak nečinjenja posmatrača u promišljanje granica, rasizma i etike suživota. Njagov posmatrački pristup, bez „glava koje govore”, pruža dubok antropološki uvid u to kako se ljudskost — i neljudskost — ispoljavaju u najmanjim, ali najpogubnijim gestovima.

Nagrada za najbolji domaći film: Od avlije do sokaka – režija Andrijana Jelić, Marija Ritan, Miodrag Savić, Srbija

Gledalac filma Od avlije do sokaka odveden je u krčmu pored puta negde duboko u Srbiji, koja je sastajalište grupe starijih muškaraca. Oni rade ono što stariji muškarci obično rade u takvoj krčmi: piju, peku prase, prizivaju uspomene i promišljaju život koji je već proživljen. A ako ih autori zamole da zasviraju frulu — pa naravno, zašto da ne? Od avlije do sokaka odaje počast generaciji koja se, nakon života borbe i teškog rada, nalazi na izlaznim vratima — tužnija i mudrija. Upravo time što dodiruje duboko egzistencijalne teme u običnom, svakodnevnom okruženju, Od avlije do sokaka primer je etnografskog filma u svom najboljem izdanju.

Nagrada za najbolji inostrani film: Preseljenje – režija Elahe Esmaili, Iran

Preseljenje Elahe Esmaili intiman je portret iranske porodice koja se seli — trenutka kada sve što je bilo fiksno i dato počinje da se osipa, uključujući ideje, norme i stavove. Beležeći tenzije i rasprave koje izbijaju nakon što jedna članica porodice odbije da nosi veo, film briljantno istražuje pokoravanje i otpor u autoritarnoj sredini.

Nagrada za najbolji studentski film:
Ispod površine: u potrazi za bogom mora – režija Sara Elizabet Nordelos, Holandija
Preplitanja – režija Izolda Milenković, Ujedinjeno kraljevstvo

Ispod površine, autorke Sare Nordelos, vodi nas u Ganu i uvlači u boje, teksture i zvuke lokalne ribarske industrije. Tu su poteškoće i nesigurnost života, ali ništa ne može umanjiti lepotu prikazanih slika. Čiji je ovo pogled, pita se gledalac. Čija estetika? Odgovor je jasan: kroz ceo film čujemo ljude kako se obraćaju autorki kao „obroni“ (lokalni izraz za belu osobu), a tek postepeno počinju da je oslovljavaju njenim imenom. Naglašavanje njene pozicije kao autsajderke, koja ipak uspeva da se poveže s ljudima koje sreće, čini ovaj film divnim primerom onoga što dugotrajno, uronjeno terensko istraživanje može doneti.

Film Preplitanja, Izolde Milenković, predstavlja pravo trominutno uživanje! Film radikalno dovodi u pitanje uvreženo mišljenje da etnografski filmovi moraju biti dugi i spori. Animacija je izuzetno dobro izvedena i ponovo nas navodi da se zadivimo tradicionalnim tekstilnim zanatima — i, u produžetku, ženskim rukama koje već generacijama stvaraju ovu lepotu. Ovaj rad snažan je podsetnik da nas animirani film može naterati da postanemo svesni lepote koja nas svakodnevno okružuje.

Nagrada „Dobrivoje Pantelić” za najbolji film o autohtonoj kulturi u samostalnoj produkciji: Safura – režija Parviz Rostami, Iran

Bogato i veoma detaljno dokumentovan običaj posvećen Safuri. To je običaj koji izvode samo žene, koje prinose beskrvnu žrtvu demonu sa ciljem izlečenja slabih i bolesnih i obezbeđivanja kiše i plodne godine. Posebnu snagu filmu daje momenat realno doživljenog ritualnog transa uz pratnju ritma tradicionalne muzike koju izvode same učesnice. Film je delo autora koji izražajno vlada elementima filmskog jezika.

Nagrada za najbolji televizijski film: Murterske bake – režija Ivo Кuzmanić, Hrvatska

Šta čini dobar etnografski film za televizijsku publiku? Žiri je zaključio da Murterske bake može biti upečatljiv primer. Fokusiran na lokalni karneval na ostrvu Murter, gde tri dana ljudi lutaju ulicama pod maskama i u karnevalskim kostimima kućne izrade, film prevazilazi puko dokumentovanje običaja. Pokazujući kako pripreme za karneval jačaju osećaj zajednice i kako sam karneval donosi život u „tihu zimu“ mesta čija se ekonomija zasniva na turizmu, „etnografsko“ više nije nešto što pripada muzeju, već sastavni deo zajedničkog života.

Specijalno priznanje za doprinos nematerijalnom kulturnom nasleđu: Asurdžije – režija Milica Bajić Đogo, Srbija.

Istrajan pristup u prikazivanju pravljenja asura, od gajenja „biljaka” – trski, do kranjeg proizvoda i njegovog plasmana i korišćenja.  Uključivanje tri generacije svih članova zajednice u negovanju veštine, od gajenja sirovine do konačnog proizvoda – daje filmu potpuni legitimitet čuvara nematerijalne kulturne baštine. Film o asurdžijama je vizuelno dobro promišljen i ima prilično detaljno rekonstruisane elemente tradicionalne kulture.

Specijalno priznanje za etnografski zapis: Prelazak – režija Кarol Felisio, Brazil

Prelazak Кarol Felisio je prelep film snimljen u saveznoj državi Espirito Santo, u Brazilu. On sledi klasični etnografski pristup: razrađuje šta se dešava sa tradicionalnim domorodačkim idejama i praksama u vezi sa rođenjem u kontekstu modernosti. Snažna fotografija, simpatični likovi i univerzalne ljudske tenzije oko rođenja i samog porođaja neprestano drže pažnju. A kada medicinska sestra uporno insistira na tome da će se indijanskom paru pristupiti s poštovanjem, postajemo svesni uz osećaj neprijatnosti kako se, očigledno, takve stvari  ne podrazumevaju same po sebi. Sve u svemu, Prelazak je važan zapis koji otkriva mnogo o starosedelačkom životu u Brazilu tokom 2020-ih.

Specijalno priznanje za kameru: Ti, reko, režija Izabela Zubricka, Poljska

Snimljen u upečatljivim crno-belim tonovima, film krasi kamera koja usvaja perspektivu same reke, koja teče pored skupova, životinja i tihih obreda ii ma smiren, neprekinut pogled koji deluje istovremeno i drevno i živo. Кamera postaje živa rečna struja i rastapa granicu između gledaoca i pejzaža, dajući nam da iskusimo svet, ne kao posmatrači već kao sama reka, koja teče mirno i sve pamti.

Specijalno priznanje za zvuk: Ova dobra zemlja, režija Vladimir Perović, Crna Gora

Кroz evokativan i imerzivan zvučni pejzaž, ovaj film oživljava udaljena planinska sela, dopuštajući teksturama tišine, prirode i ostarelih glasova da ispričaju svoju priču. Zvuk postaje kanal do usamljenosti i lepote ovih udaljenih zajednica.